بوداق منشى قزوينى
16
جواهر الأخبار ( فارسى )
اگر ورود بوداق منشى را به « دفتر خانهء همايون » با توجه به سن او ، همزمان يا نزديك به سال 932 ه . ق . بپذيريم ، در اين صورت تاريخ تولد او سال 918 ه . ق . به دست خواهد آمد . 2 . سال 916 ه . ق . زيرا بوداق منشى در پايان همان شرح احوال ، صراحتا متذكر است كه تا سال 984 ه . ق . از عمر او شصت و هشت سال گذشته است ، بدين عبارت توجه شود : « . . . و سن فقير تا حالت تحرير شصت و هشت سال ( 68 ) است ، و سال . . . ( 984 ) اين حالات مؤلف بود كه مندرج شد » . « 1 » بنابراين ، تولد او در سال 916 ه . ق . صحيحتر است و بر اين اساس ، به نظر مىرسد بوداق منشى در سال 930 ه . ق . كه از سن او چهارده سال مىگذشته وارد « دفترخانهء همايون » گرديده ، و تا سال 932 ه . ق . نزديك به دو سال از خدمات ديوانى او مىگذشته است ؛ و اينكه مؤلف كتاب ، سال ورودش را به جرگهء امور ديوانى همزمان با نخستين قشلاق شاه طهماسب صفوى دانسته ، بايستى از خطاى او در محاسبه به شمار آورد . گذشته از اين مطلب ، از ميزان تحصيلات و علم و آگاهى او نسبت به دانشهاى متداول زمان اطلاعى در دست نيست ، و خود نيز در اثرش بدان اشارهاى ندارد ، جز آنكه در مقدمهء كتاب ، علاقهمندى خود را نسبت به تاريخ و مطالعهء آن بيان كرده است ، و نتيجهء آن ، اثرى است كه از او باقى مانده و بيان كنندهء ميزان رشد و پيشرفت او در فن تاريخ نگارى زمان خود مىباشد . بوداق منشى در اين كتاب از خانواده و پدرش ، و مقام و منزلت او در روزگار حيات ، و يا تأثيراتى كه فرزند از پدر پذيرفته ، سخن به ميان نمىآورد ، اما از ميان بستگان مادرى
--> - شيرازى ، عبدى بيك ( نويدى ) : تكملة الاخبار . تصحيح دكتر عبد الحسين نوايى ، تهران ، 1369 ش ، ص 63 . - شاه طهماسب صفوى : تذكرهء شاه طهماسب . به اهتمام امر الله صفرى . تهران ، 1363 ش ، ص 7 . - روملو ، حسن : احسن التواريخ . به اهتمام دكتر عبد الحسين نوايى . تهران ، 1357 ش ، ج 2 ، ص 258 . - جواهر الاخبار ، ص 152 . ( 1 ) جواهر الاخبار ، ص 190 .